Όταν ο Μαρξ γνώρισε τους Ρώσους Ναρόντνικους

Ο ρωσικός ναροντνικισμός είναι ένας από τους πιο βασικούς σταθμούς της παγκόσμιας ιστορίας του επαναστατικού κινήματος. Ένας σταθμός αμφιλεγόμενος, που έχει δημιουργήσει έντονο διάλογο και τριγμούς, κι άλλες τόσες διαστρεβλώσεις και παρανοήσεις. Σίγουρα δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητος. Άφησε τη σφραγίδα του, είχε τη δική του ξεχωριστή παρακαταθήκη και εμπλούτισε τον διαρκή αγώνα της ανθρώπινης αξιοπρέπειας απέναντι στην κρατική και καπιταλιστική βαρβαρότητα. Οι φιγούρες των Ρώσων επαναστατών του 19ου αιώνα χάνονται μέσα στην αχλή της μυθοποίησης, ακροβατώντας ανάμεσα στην εξιδανίκευση και τη δαιμονοποίηση, την ηρωοποίηση και την απαξίωση. Ένα κοινωνικό και ιστορικό φαινόμενο τέτοιας έκτασης και έντασης, όμως, οφείλουμε να το μελετάμε χωρίς εύκολους και εύπεπτους αξιολογικούς χαρακτηρισμούς, θετικούς ή αρνητικούς. Οφείλουμε να το μελετάμε μέσα από τα ιστορικά συμφραζόμενα και το πλαίσιο της εποχής που γεννήθηκε, αναπτύχθηκε και εν τέλει έσβησε.

Κι όμως, ο ρώσικος ναροντνικισμός γοήτευσε και τον Μαρξ. Τον γοήτευσε σε τέτοιο βαθμό ώστε να επιδοκιμάσει δημόσια την εκτέλεση του τσάρου από τη Ναρόντναγια Βόλια. Τον γοήτευσε σε τέτοιο βαθμό ώστε να κάτσει να μάθει ρώσικα στα “γεράματα” και η Τζένη να παραπονιέται στον Ένγκελς: «έχει αρχίσει να μελετάει ρωσικά σαν να ήταν ζήτημα ζωής και θανάτου». Τον γοήτευσε σε τέτοιο βαθμό ώστε ο Teodor Shanin να θεωρεί πως ο ρώσικος ναροντνικισμός είναι η τέταρτη πηγή της αναλυτικής σκέψης του Μαρξ, μετά τ η γερμανική φιλοσοφία, τον γαλλικό σοσιαλισμό και τη βρετανική πολιτική οικονομία.

Είναι αλήθεια; Οι εξηγήσεις θα δοθούν από τον Πολύκαρπο Γεωργιάδη την Πέμπτη 12 Μαρτίου στις 20:00 στο rednnoir bookstore cafe bar (Δροσοπούλου 52, Κυψέλη)